Stadskasteel Zaltbommel

“Wat een gehucht. waar ze geeneens glazenwassschers hebben! schold de tekenaar. Wat een pestgat! Waarom heeft Maarten van Rossem dat niet geplunderd en leeggebrand, in plaats van het goeie Haagie…”

Rotterdamsch Nieuwsblad, 26 januari 1921

In het kort

Bouwjaar: omstreeks 1535
Bouwstijl: Late- Gotiek en beeldhouwwerk in vroege renaissancestijl
Opdrachtgever: Hertog van Geldere: Maarten van Rossum 
Architect: onbekend
Bijnaam: Maarten van Rossumhuis
Bijzonderheden: drie schouwen in vroege renaissance-vormen, waarvan twee uit de bouwtijd en één uit circa 1560

Het ontstaan

Het monumentale pand is waarschijnlijk omstreeks 1535 in opdracht van de hertog van Gelre, Maarten van Rossum, gebouwd. Het pand heeft een opvallend decoratief uiterlijk met torens en kantelen, waardoor het beter bekend staat als het stadskasteel. In 1535 liet de hertog het gebouw moderniseren en voorzien van overvloedig renaissance-beeldhouwwerk. Het huis werd door verschillende particulieren bewoond. Vanaf omstreeks 1620 raakte het huis geleidelijk in verval, de kwestbare onderdelen zoals de arkeltorens en het beeldhouwwerk waren in de loop van de tijd verwijderd. Vanwege de bouwvallige staat werd in 1881 besloten het huis voor afbraak te verkopen. Datzelfde jaar werd het stadskasteel aangekocht door het Rijk, vanwege de belangstelling van twee leden van de Commissie van Rijksadviseurs voor de Monumenten, Victor de Stuers en architect Pierre Cuypers. In 1884 kwam er een kantongerecht in het pand. Een aantal jaren later begon de restauratie onder leiding van Cuypers. In januari 1934 werd het kantongerecht opgeheven. Tegenwoordig is het een museum. 

Maarten van Rossum

Maarten van Rossum werd omstreeks 1490 geboren als tweede zoon van Johan van Rossem (†1512) en diens tweede vrouw Johanna van Hemert († na 1523). Maarten van Rossem bleef ongehuwd en overleed op 7 juni 1555 in het legerkamp bij Givet als een rijk man. Hij was de krijgsoverste van Karel van Gelre. In juli 1543 rukte hij met zijn leger vanuit het zuiden op naar Woudenberg. Het doel was Amersfoort, dat na veel strijd en verlies aan strijders werd ingenomen. De omgeving van Woudenberg, met name de boerenbevolking, heeft veel door brandschatting en plundering door zijn leger geleden. Volgens overlevering heeft Maarten van Rossum met zijn manschappen enige tijd ten oosten van Woudenberg gebivakkeerd. (bron: canonvannederland)

Het stadskasteel

Het complex bestaat uit een rechthoekige hoofdvleugel met de lange zijde aan de straat en een uitbouw aan de achterzijde. De hoofdvleugel heeft twee bouwlagen onder een zadeldak tussen trapgevels. Het pand kent een opvallend grote ingangspartij en heeft arkeltorentjes op de hoeken. De uitbouw bestaat uit een vierkante traptoren, omsloten door een aantal vertrekken en is verfraaid van twee trapgevels. Midden op de uitbouw staat een torenspits. Het huis is zowel binnen als buiten voorzien van een decoratief beeldhouwwerk in vroege renaissancestijl.  

BEZOEK HET MONUMENT

In het ‘Maarten van Rossemhuis’ is het Museum Stadskasteel Zaltbommel gevestigd. het museum wordt beheerd door de Stichting Stadskasteel Zaltbommel. Kijk voor meer informatie op onderstaande website van het museum.

Bezoekadres
Nonnenstraat 5 – 7
5301 BE Zaltbommel