Kloostergang van Mariakerk

“Heden is door den Heer Burgemeester dezer stad de eerste steen gesteld aan het Gebouw, hetwelk bestemd is om de vroegere Stads-Muzijkzaal te vervangen. […]”

Utrechtsche Provinciale en stads-courant, 4 juni 1845

In het kort

Bouwjaar: 1085-1180
Bouwstijl: Romaans
Opdrachtgever: keizer Hendrik IV en bisschop Koenraad
Architect: onbekend
Bijzonderheden: laatst resterende deel van kapittelkerk

De Mariakerk

In de middeleeuwen had Utrecht vijf kapittelkerken: de Sint Salvatorkerk, Sint Maartenskerk (Domkerk), Sint Pieterskerk, Sint Janskerk en de Mariakerk. Zij hadden ieder hun eigen rechtsgebied, de immuniteit. De kapittels hoefden geen belasting aan de stad te betalen. De Sint Salvatorkerk, gewijd aan Christus de Verlosser, was daarvan de oudste, deze werd eind zevende eeuw gesticht door Willibrord. De Mariakerk werd als laatste gebouwd omstreeks 1085-1180. Aan de zuidkant van de Mariakerk lag de Pandhof met een middeleeuwse kloostergang.
De kloostergang is het laatst bewaard gebleven Romaanse pandhof van Nederland. Tevens is het pandhof het laatst resterende deel van de kapittelkerk. Na de reformatie in de zeventiende eeuw raakte de kerk in verval. Aan het einde van de achttiende eeuw was slechts het koor van de kerk nog overeind. Dit werd gebruikt als concertzaal oftewel ‘stads-muziekzaal’. In 1845 werd uiteindelijk ook het koor gesloopt om plaats te maken voor de school van Kunsten en Wetenschap.

Mariaplanten

Al is de Mariakerk verdwenen, in de binnentuin zijn bijzondere plantensoorten te vinden die de naam Mariaplanten dragen. Van de planten die aan Maria zijn gewijd zijn de Lelie en de Roos het meest bekend. De Lelie is het symbool van de onschuld en de reinheid van Maria. Volgens de legende droeg de engel Gabriël een Lelie in zijn hand toen hij de geboorte van Jezus aankondigde (annunciatie).
De Roos geldt als de koningin van de bloemen, zoals Maria de koningin van alle vrouwen is. De meeste rozen heetten vroeger Lievevrouwenrozen omdat – volgens de legende – Maria op haar vlucht naar Egypte de doeken van Jezus op een rozenstruik te drogen hing.

De kloostergang

Rondom de binnenplaats van de voormalige kapittelkerk is de kloostergang gesitueerd. De oorspronkelijke tufstenen muren zijn in latere eeuwen vervangen door baksteen. De zuilen en kapitelen zijn van zandsteen. De gang bleef gespaard, omdat deze ten tijde van de afbraak van de kerk in de eerste helft van de negentiende eeuw op grondgebied van de Oudkatholieke kerk stond. In 1811 werden de resterende delen van de kerk Rijkseigendom.

BEZOEK HET MONUMENT

De kloostergang van de voormalige Mariakerk bevindt zich op openbaar terrein. Voor meer informatie kunt u de website van het Pandhof Sinte Marie raadplegen.

Bezoekadres
Mariahoek 14
3511 LG Utrecht