Sassenpoort

“Een werkman buiten de Sassenpoort, die op tijd op zijn werk in de stad moet zijn, gevoelt elke dag meer het gemis van de klok op den Sassenpoortentoren. Hij vraagt of -nu de restauratie van het bovenste gedeelte voor een goed deel is afgeloopen- […] de klok weer geplaatst kan worden.”

Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, 5 augustus 1896

In het kort

Bouwjaar: omstreeks 1409
Bouwstijl: Gotiek
Architect: onbekend
Status monument: Top-100 monument
Bijzonderheden: middeleeuws karakter van stadspoort behouden

Top-100 omschrijving

AIs restant van de ommuring van Zwolle vormt de Sassenpoort een indrukwekkend en historisch hoogtepunt, waarvan het karakter door de eeuwen heen goed bewaard is gebleven. Dit komt mede door de beperkte wijzigingen die plaatsvonden aan het eind van de negentiende eeuw. Bouwkundige relicten als hamei-sleuven en schietsleuven onderstrepen het afwerende karakter van de middeleeuwse poort. Als aanduiding van de oude stadsgrens heeft de Sassenpoort een historische markeringsfunctie voor de voormalige omvang van Zwolle. Uit militair-historisch oogpunt is de poort van belang door haar hoogte; naarmate de vuurkracht van het geschut toenam, werden de torens lager gebouwd en van dikke muren voorzien. De Sassenpoort is in dit opzicht een overgang tussen enerzijds de experimenten met buskruit en de daarmee samenhangende ontwikkeling van geschut en anderzijds de verbetering van dit proces, uiteindelijk resulterend in de overbodigheid van stadspoorten c.q. kasteelmuren als beschermingsmiddel tegen vuurkracht.

Latere functies

Nadat de poort haar belang als verdedigingswerk grotendeels had verloren door de aanleg van de modernere vestingwerken, werd ze begin zeventiende eeuw ingericht tot stadsgevangenis. Hiervoor werd de eerste verdieping van het gebouw tot cipierwoning vertimmerd. Na het vertrek van de gedetineerden in 1739 werd het interieur van de poort grondig gewijzigd om huisvesting te bieden aan minder bedeelde gezinnen. Mogelijk werd tegelijkertijd de dakruiter vervangen door een classicistisch koepeltorentje met een uurwerk. In de negentiende eeuw gaf de gemeente Zwolle de toren tijdelijk kosteloos in gebruik aan het Ministerie van Oorlog als bergruimte en kledingmagazijn van het plaatselijke garnizoen, een functie die opnieuw interne veranderingen nodig maakte. In 1893 kocht de Staat de poort en tussen 1894 en 1897 werd de poort gerestaureerd en werden de kantelen teruggebracht. De houten klokkentoren werd vervangen door de huidige spitse toren. Van 1898 tot 1980 was de Sassenpoort in gebruik bij het Provinciaal Rijksarchief in Overijssel.

De poort

De Sassenpoort dateert vermoedelijk uit 1409 en is te beschouwen als het voornaamste overblijfsel van de middeleeuwse ommuring van Zwolle. De hoge poort met brede doorgang was een binnenpoort en sloot aan de landzijde aan op een rondeel en een buitenpoort. De stadspoort is een vierkant bakstenen gebouw met hoektorens. Voor de bouw is veel gebruik gemaakt van natuursteen, met name trachiet, tufsteen en Bentheimer zandsteen. De twee torens aan de landzijde gaan van rond over in achtzijdig en flankeren een mezekouw, een uitbouw met werpgaten in de vloer. De exemplaren aan de stadszijde zijn veelhoekige arkeltorentjes op steunberen.

BEZOEK HET MONUMENT

Voor een bezoek aan de Sassenpoort, kunt u de website van de Sassenpoort Zwolle raadplegen voor de actuele openingstijden en prijzen.

Bezoekadres
Sassenstraat 53
8011 PB Zwolle