Spaanse Huis Naarden

“Juliano Romers liet de burgers en bezetting ongewapend in de toen tot Stadhuis dienende Gasthuiskerk verschijnen […] om de voorwaarde van den vrede aan te horen. Onder dit voorwendsel deed hij alle inwoners op de gruwzaamste wijze vermoorden.”

P. Baart de la Taille, 30 november 1837

In het kort

Bouwjaar: voor 1570 en herbouw in 1615
Opdrachtgever: onbekend
Architect: onbekend
Oorspronkelijke functie: mogelijk de voormalige kerk van het voormalige naastgelegen Gasthuis
Bijzonderheden: gevelstenen uit 1615 die de Naardense ramp uit 1572 herdenkt

Het ontstaan

Het pand is van oorsprong een laat-middeleeuwse huis waarin mogelijk de kerk van het naastgelegen gasthuis was gevestigd. In 1570 werd het ingrijpend verbouwd tot stadhuis. Het staat sinds 1615 bekend als het ‘Spaanse Huys’, een naam die verband houdt met de gebeurtenissen in 1572. De gevelstenen die in 1615 in de voorgevel werden aangebracht, herinneren aan deze gebeurtenis. Van 1615 tot 1845 was het gebouw in gebruik als stadswaag en daarna kreeg het de functie van hoofdwacht en van 1809 tot 1923 van garnizoensbakkerij, waarvoor twee grote ovens werden gebouwd. Na deze periode vond een restauratie plaats, waarbij een gedeelte van het huis werd ingericht tot het Comenius Museum en de rest tot woonhuis. De schouw die destijds links in de ingangshal werd geplaatst is een bruikleen van het Rijksmuseum. Na de restauratie van 1963-1967 werd de gehele benedenverdieping bij het museum in gebruik genomen. Tenslotte werd in de jaren zeventig van de twintigste eeuw de zolder, die dienst eerder deed als ‘Religieus Kunstkabinet’, bij het museum getrokken. Het Comenius museum verhuisde uiteindelijk in 1992 naar het voormalige Sint-Mariënconvent. Tegenwoordig huisvest het gebouw het Weegschaalmuseum, wat goed aansluit bij de lange functie van stadswaag. 

De Spanjaarden

1572 is onherroepelijk het rampjaar van de Naardense bevolking. Op een decemberdag trokken Spaanse troepen de stad binnen om zogezegd de vredesvoorwaarden van de overgave van de stad te bespreken. Ongeveer 700 burgers verzamelde zich bij het stadhuis om de voorwaarden aan te horen. Hier werd de weerloze bevolking na het afgeven van een signaal op brute wijze vermoord. Na de afslachting in het stadhuis, was de rest van de stad aan de beurt. Vrouwen en kinderen bleven zelfs niet gespaard. Na plunderingen en de afslachting werd de stad systematisch op de vier hoeken in brand gezet. Een groot deel van de stad brandde af, waaronder het destijds gebruikte stadhuis.

Het gebouw

Het monument bestaat uit een rechthoekig dubbel voorhuis met een lange zijde aan de straat en linksachter een achterhuis. Beide bouwdelen bestaan uit een begane grond en een zolder. Het huidige karakter van het huis wordt voornamelijk bepaald door een ingreep uit 1615 toen de stadswaag in het pand werd gevestigd. De voorgevel is bij deze werkzaamheden vernieuwd, met ter weerszijden van de voordeur een kruisvenster en in het fries tussen de vensters en de kap vijf gevelstenen.

BEZOEK HET MONUMENT

In het Spaanse Huis is het Weegschaalmuseum gevestigd. Voor de openingstijden en meer informatie kunt u terecht op de website.

Bezoekadres
Turfpoortstraat 27
1411 ED Naarden-Vesting